Globalizacja, rosnąca złożoność łańcuchów dostaw, zdolność do precyzyjnej i błyskawicznej wymiany informacji stały się kluczowymi czynnikami determinującymi przewagę konkurencyjną przedsiębiorstw. Współczesna logistyka (tutaj przeczytasz o logistyce w Polsce) nie opiera się już wyłącznie na fizycznym przemieszczaniu towarów, ale w równej mierze na zarządzaniu strumieniem danych, który towarzyszy każdej jednostce ładunkowej od momentu jej powstania w zakładzie produkcyjnym, aż po doręczenie do konsumenta końcowego.
System GS1 w logistyce
System GS1, dostarcza fundamentu dla tego cyfrowego ekosystemu, oferując ustandaryzowany zestaw narzędzi do identyfikacji, gromadzenia i współdzielenia informacji o produktach, usługach i lokalizacjach na całym świecie. Globalna jednolitość tych reguł sprawia, że uczestnicy łańcucha dostaw posługują się wspólnym językiem biznesowym, co eliminuje bariery komunikacyjne i redukuje ryzyko błędów wynikających z manualnego przetwarzania danych.
Co to jest system GS1?
System GS1 to zbiór standardów, które ułatwiają współpracę w łańcuchach dostaw dzięki jednoznacznej identyfikacji towarów. W logistyce system ten pełni rolę spoiwa, które łączy fizyczny przepływ towarów z ich cyfrowym odzwierciedleniem w systemach informatycznych takich jak ERP, WMS czy TMS. Główne funkcje systemu GS1 obejmują identyfikację, automatyczne gromadzenie danych oraz ich bezbłędną wymianę między partnerami handlowymi. Dzięki tym funkcjom możliwe jest osiągnięcie pełnej widoczności ładunku w czasie rzeczywistym, co jest niezbędne dla budowania wysokiej powtarzalności procesów i zdolności do szybkiej reakcji na sytuacje kryzysowe. Standardy te są niezmienne niezależnie od kraju wdrożenia, co pozwala na integrację lokalnych przedsiębiorstw z międzynarodowymi sieciami dystrybucji.
Czym jest etykieta logistyczna GS1?
Etykieta logistyczna GS1 to fundament efektywnego łańcucha dostaw. Dzięki wykorzystaniu kodu GS1-128 oraz unikalnego numeru SSCC, każda jednostka logistyczna zyskuje „cyfrowy paszport” umożliwiający jej śledzenie na każdym etapie drogi. Etykieta gwarantuje spójność danych między uczestnikami obrotu, a tam, gdzie brakuje elektronicznej wymiany danych (EDI), staje się niezbędnym nośnikiem informacji, zapewniającym ich jednoznaczną interpretację i sprawny przepływ towarów.
Klucze identyfikacyjne GS1 w logistyce
Istotą systemu GS1 są klucze identyfikacyjne, które pozwalają na odróżnienie każdego obiektu w łańcuchu dostaw. W logistyce najważniejszą rolę odgrywają Globalny Numer Jednostki Handlowej (GTIN) oraz Seryjny Numer Jednostki Logistycznej (SSCC).
Globalny Numer Jednostki Handlowej (GTIN)
Numer GTIN służy do unikalnej identyfikacji typu produktu lub usługi. Jest on nadawany przez właściciela marki handlowej i pozostaje niezmienny na całym świecie dla danego towaru o specyficznych cechach. W procesach logistycznych (tutaj przeczytasz o procesach magazynowych w logistyce wewnętrznej i zewnętrznej) GTIN pozwala systemom magazynowym na automatyczne rozpoznanie artykułu, jego parametrów oraz powiązanie go z kartoteką towarową w systemie ERP. GTIN może występować w różnych formatach (8, 12, 13 lub 14 cyfr), przy czym w logistyce na etykietach często zapisywany jest jako 14-cyfrowy ciąg poprzedzony zerami dopełniającymi.
Seryjny Numer Jednostki Logistycznej (SSCC)
Numer SSCC jest kluczowym identyfikatorem stosowanym do oznaczania poszczególnych jednostek logistycznych, takich jak palety, kontenery czy paczki, w trakcie ich transportu i magazynowania. Pełni on funkcję „tablicy rejestracyjnej” jednostki, umożliwiając jej śledzenie od punktu nadania do punktu odbioru, niezależnie od zawartości. Numer SSCC jest nadawany tylko raz w momencie tworzenia jednostki logistycznej i musi pozostać unikalny przez co najmniej rok.
Struktura numeru SSCC składa się z 18 cyfr:
- Cyfra uzupełniająca (0-9), która pozwala na rozszerzenie zakresu numeracji.
- Prefiks firmy GS1, przyznawany danej organizacji.
- Oznaczenie seryjne nadawane przez firmę tworzącą jednostkę.
- Cyfra kontrolna, wyliczana według algorytmu modulo 10
Budowa etykiety logistycznej
Zgodnie z wytycznymi, etykieta logistyczna GS1 dzieli się na trzy główne sekcje informacyjne, co zapewnia przejrzystość zarówno dla systemów automatycznych, jak i dla pracowników operacyjnych.
- Część górna – zawiera informacje w dowolnym formacie (logo firmy, nazwa nadawcy, adres)
- Część środkowa – zawiera dane tekstowe: nazwa towaru, numer partii, daty, SSCC w formie czytelnej wzrokowo.
- Część dolna – symbole kodów kreskowych (najczęściej GS1 – 128) z Identyfikatorami Zastosowania (IZ).
Format etykiety jest zazwyczaj dostosowany do wymiarów A5 lub A6, przy czym kluczowe jest zachowanie stałej szerokości 148 mm, co ułatwia pracę automatycznym aplikatorom etykiet.
Jakie dane znajdują się na etykiecie logistycznej zgodnej z systemem GS1?
Etykieta logistyczna GS1 to nie tylko naklejka, ale ustandaryzowany nośnik informacji, który opiera się na tzw. Instytucjach Zastosowania (IZ) – czyli prefiksach w nawiasach, które informują skaner, jaki rodzaj danych następuje po nich:
- Numer SSCC (IZ 00)
- Numer GTIN (IZ 02)
- Liczba jednostek handlowych (IZ 37)
- Numer partii (IZ 10)
- Data produkcji (IZ 11)
- Data „Spożyć do” (IZ 17)
- Numer zamówienia (IZ 400)
Globalny Numer Lokalizacyjny
Globalny Numer Lokalizacyjny (GLN) stanowi unikalny identyfikator pozwalający na precyzyjne określenie tożsamości przedsiębiorstwa oraz jego fizycznych lokalizacji. Odgrywa on kluczową rolę w systemach elektronicznej wymiany danych (EDI), gwarantując błyskawiczny dostęp do ujednoliconych informacji o partnerach biznesowych i punktach dostaw.
Rola standardów GS1 w optymalizacji procesów magazynowych
Wdrożenie ustandaryzowanych etykiet logistycznych fundamentalnie zmienia sposób funkcjonowania magazynu, przekształcając go z punktu kosztowego w sprawne centrum przepływu informacji.
- Skrócenie czasu przyjęcia dostaw
Głównym założeniem przy zastosowaniu etykiet logistycznych jest automatyzacja procesu przyjęcia, który można zamknąć w trzech szybkich krokach: rozładunku, skanowaniu palet i umieszczeniu ich w strefie składowania. Dzięki etykiecie GS1 i numerowi SSCC, system magazynowy automatycznie rozpoznaje zawartość jednostki na podstawie wcześniej otrzymanego elektronicznego awiza dostawy (DESADV).
- Usprawnienie kompletacji i wydań
Podczas procesu kompletacji (picking), operator korzystający ze skanera otrzymuje jasne instrukcje dotyczące lokalizacji i partii towaru, którą należy pobrać.
- Traceability i zarządzanie sytuacjami kryzysowymi
Możliwość precyzyjnego śledzenia produktów (traceability) w całym łańcuchu dostaw pozwala firmom na budowanie wysokiej powtarzalności procesów i zaufania klientów. W sytuacjach kryzysowych, takich jak konieczność wycofania wadliwej partii żywności czy leków z rynku (recall), standardy GS1 pozwalają na natychmiastową identyfikację lokalizacji wszystkich produktów z danej serii.
Podsumowanie
System GS1 oraz ustandaryzowane etykiety logistyczne stanowią podstawę nowoczesnej gospodarki globalnej. Wdrażając standardy GS1 w logistyce otrzymujemy możliwość łatwiejszej komunikacji, szybszej identyfikacji towarów i ułatwienie procesów. Warto dodać, że sam proces wprowadzenia identyfikacji GS1 w przedsiębiorstwie nie jest skomplikowany, a wykupioną pule kodów można obsługiwać prosto z poziomu systemu WMS.